Scythians
The following text is a translation of an article titled Scythians, from the World History Encyclopedia.
Scythai sent nomadiskos ludis josio cultura but en spysi medi oivom VII i III AC, en territorii extendonti apo Thraciad en ponenti, tros steppans Centrales Asias, do Altaiskom borom en Mongolii en levanti. Sja area krudet peri 4000 km longotas. Geographia apokrytom planom steppas, cjolovas steppas i drumovas steppas, tros jans enoi tyntionto, est favorabil pastoralei bivai pleire josmad sedentariai bivai basastai ana agriculturali productzioni. Apo tosmod, sjoi steppovoi nomadai nemont paura urbana centra, ide bivont nomadiskam bivam: jontes ana esjvoisu, pysjontes pesju i dymeiontes en krudostoisu vodjoisu.
Origines
Javot esti mysjlos debat peri origenes scythiskom populatzionom, «Herodotos affirmati, ide majoria eruditom sjadinas consentonti, jod enoi migrastont [ponentym] apo Asiad en Europam tros mysjlom steppovom corridorym» . Nu en oivi I AC, junaniskos historicos Diodoros Siculos verieti jod Scythai en prymeni jent tramontym apo dynued Araxed en Armenii. Alia moderna opinion esti jod enoi migrastont ostrom «en variasu volnasu apo steppamos Volgas i Urales en tramontym regionym Krysnosio Myries» . Pisjnunts en oivi V AC, Herodotos tasme dybre disjnuti Sarmatans skidnumynons apo Scythamos Krysnosio Myries ide jontyns levantym. Recenta archaeologiska esjkrudmyna en Tuvi en Altaiskasu borasu, ja stelonti scythiskans naselbans en tyrmeni oivosio IX AC, suggeronti priditiom origenym en levanti. Nu jasme kytaiskoi chronistai oivosio I PC upenti peri enosom rudras launas i sjimom opom, enosom caucasiskai proprietates i indoeuropeiska dyndjua upoberonti origenym en ponenti en Oivi Tucjes, probabile djystre apo Celtamos.
Considerantes facilitatym kinyties jam lipnuti steppa Centrales Asias, ne esti uperkypionts jod pleses upstai migratziones apo differentmos stelomos dykenti determinatzionym exactosio prymenes difficilym. Tyrmeni visjosio, esti complete djystre udmyktiom jod posti priditias longosiknuntes expansiones apo ponented, en mysjti probebykient uposepontes migratziones apo pleiromos punctomos origenes. Javot enosom origenes espe senti upo debati, general sjosentis identificati scythiskans culturans Eurasiatiskom Steppom jasme principale djystre consistontyns peturom principalom grupom:
- Pontiskoi Scythai, peri Krysnosio Myries;
- Sarmatai, apo tramontmos regionmos Caspiskosio Myries i regionmos dynuom Dones i Volgas, en josmi sjadinam esti Russia;
- Massagetai, en cjolovi steppi Centrales Asias;
- Sakai, en levanti Centrales Asias.
Visjoi petvores nemont communym culturalym identitatym, disjtam en enosom urusjovi nomadismi, formi gubernosio, i inoki arti i usti.
Scythiskos urusj
Scythiskos militar apparatos includet pletum varietatym jarakom. Esjtro jekni itons ana esjvi, enoi tasme dybre brugont baltans urusjes, topuzyns, naizans, kylycjyns, kalkanyns, i, pro personalym lekstim, liuspovom kuiakym i tulgans. Delgonts enosom communei habilitatei continue djystre kinomeni i birai esjvotai, Herodotos vepti jod Scythai sent «neviknudytoi i neudmyktiom enons pridoini» . Sjom tois jarakbi i tactiske habilitate, ne uperkypieti jod differentes natziones frequente djystre presjont scythiskom militar servitziom.
En jeri 490 AC, Sakai kamankasjes ana esjvi opimygent Persans proti junanons en kiresji opi Marathones, ide aliam vertim en kiresji opi Plateas en jeri 479 AC. Some djystre, scythiskoi urusjtores sent medi tosom joi ineiostonto Darioi III (redjonts 336–330 AC) proti Alexandrom Mysjlom (356–323 AC) en kiresji opi Gaugamelas en jeri 331 AC. Appianos, romanos historicos, disjnuti «scythiskons principens» apo Krysnod Myried, joi igrostont importantym rolym en victorii Pompeiosio (106–48 AC) uper Mithridati VI (redjonts 120–63 AC) en jeri 63 AC (“Mithridatiskoi Urusjes”, 17.119) –>. Esti plus, jasme cognatoi i vicinoi Parthom, Scythai pribent didoni auxiliom Parthiai joda, posti dynastiskosio desjpities, parthiskos redjs Sinatruces I (redjonts peri 75–69 AC) enstruto ana thronom sjom scythiske opimykties. Seponts Cassiom Dionym, Scythai tasme dybre igrostont importantym rolym opimegni Artabanom II (redjonts 12–38/41 PC), jos somos est semis Scytha, securani Armeniam Parthiai (“Historia Romana”, 57.26). Tacitos upobereti sjam affirmatzionym, disjnunts Artabanom «sjoledjontym auxiliaryns en Scythii» anti ini kiresjym .
Tod brununts, Scythai ne sent inoke djystre masjtores rydjom ive myktioi sopioi. Nai spectacular victoria Scythias megti bebuni ta proti Persiskom Imperiom Achemenidam. Sjom strategie udbrugmens, dukontes dusmenens dubrom en territoriom sopiom, tyntiontes enosom lineans provisionom, toda sjom tacticabi atacas i bugas tyrmeieni sjom dusmenebi sjom itois ikstois ana esjvi, Scythai frustrastont ensjersom Dariosio Mysjlosio (redjonts 522–486 AC) en scythiskom territoriom. Sjod enosmos dot sjlevos esni neviknudytoi. Augmentants sjam spesym, Atea (429–339 AC), redjs Pontiskom Scythom, extendostet scythiska interessa en Thraciam, sjostelonts nai ponentym tentim Scythias apo dynued Doned do Dunaves.
Posti vikties i myrties Ateas en djystrysu Philipposio II Macedonias (redjonts 359–336 AC) en jeri 339 AC, i toda posti sjadeni en klopkam Alexandrosio Mysjlosio opi dynues Jaxartesio, Scythai nipoda plus recuperastont svoiom sjlevos jasme neviknudytoi. Alioi kudoi pribent joda Scythai esjmyksent uperkypieni monopoliom junaniskom ana commercii Krysnosio Myries atacantes enosom colonians. Prijonts spasjeni junanyns en tyrmeni oivosio II AC, Mithridates VI vikst Scythans devastante djystre, jasme tasme dybre memysjient romanoi en jeri 63 PC joda Scythai neve djystre atacastont chersonitzons. Finale djystre, en oivi IV PC, Scythai complete djystre perdostonto apo historiskod registrod, joda devastastonto Hunnabi i assimilastonto Gothois.
Scythiskos gubernos
Javot Herodotos vepti peri scythiskom «rydjom», i vopeti inopons nymene, scythiskos gubernos, jasme en majorii tribalom ludiom, est pleire djystre sjojuktis tribuom i kyptom. Structura tribal sjojuksta Scythias aponobeietor en narratzioni Herodotosio peri persiskosio ensjersosio en Scythiam, joda Darios provocastet brysjtom redjym Scythias, Idanthyrsom, stistani i kiresjeni «ive acceptani conditzionyns tvoiosio pyties». Idanthyrsos respondostet jod tos ne est scythiskos pontos urusjes; enoi kiresjont seponts svoia propria upoverda. Nu joda alioi «scythiskoi redjes» sjlunt djersos Dariosio, enoi buient plyroi isme. Sjoi redjes immediate djystre implementastont tacticans atacas i bugas. Toda presjostont apostrutim mostes jom Persai brugont pro svoiam bugam. Tod brununts jod Scythai ne redostont apostrununi mostym, presjtis pro actzionym rydjom causastet bugam Dariosio . Tyrmeni visjosio, narratzion Herodotosio disjnuti jod, javot brysjtos redjs ive kaput representat scythiskam natzionym en communicatzioni medi prominentyns sjmonyns, alia upokaputa tasme dybre veriont svoians opinionyns i nemont significantym mektim determinani actzionym.
Some importante josmad enosom tribal structura, commun organizatzion scythiskas armadas probabile djystre bebukiet paure sjnoiosta parts enosom spyses. Altynos stakan sjomysjtos en oivi IV AC, esj kurganed Kul-Oba (funerariod berdjod) en Krymi, disjnuti soldatons en bivaki. Javot dvo, sjom antimasjtabi naizabi i arpois, apparonti spesjeni svoiam sertim en prijonti actzioni, oinos disjnuti pasme strununi snytom ana arpom; oinos removeti dontym svoiosio sumenesos, javot alios krudeti dusmysjtam persnam alioi sjom bandazjbi. Aliom artefactom en altyni reliefi esj somod kurganed disjnuti communym ritualym, en josmi dvo urusjtores pibonti syndje apo sjyrnued. Sja videsa aponobeionti djesoryns bivas destinastans instaurani communym propositom i sumenotam medi soldatom, jodi kiresjeni individuales pro svoions sumenens proti dusmenens formati unificastom i po resilientym frontym. Tod brununts, javot sjtresdota medi scythiskom soldatom vere djystre est kretus, sjtresdota gruposio est svoiai tribuei i enasias kyptei.
Nomadismos i scythiska architectura
Javot Scythai ne sent sjnoiostoi pro svoiam infrastructuram, tod ne significati jod enosmos ne sent architecturiskoi typoi convenientes enosom necessitatmos. Tod brununts jod plytue djystre sjtresdetor jod sent complete djystre nomadiskoi, Herodotos mentzionati dvons alions typons Scythom: «regalyns» i «agricolans». Inopoi agricolai ne inoke djystre seiont pro svoiam subsistentziam, nu en mysjti vesnont ive exportant svoions productons. Sjoi ne inoke djystre construont permanentyns domyns, nuda jasme enosom esjmekties probabile djystre sent cooperativai, enoi tasme dybre sjostestrukient naselbans. Tramontym Krysnosio Myries, en opisjoti tosio jod sjadinam esti danu Dnieper, Herodotos mentzionati agricolans dymeiontyns djedjomym plytuetas «byties triom dinom» i longotas «voiazjes sendesjym dinom» . Mysjlota sjasias regiones reflectati significantym demandam pro sjdranovons productons. Architecturiske djystre, sja negotzia tasme dybre requerekient systemam skladom pro conservani productons, i pontons do stytiom transferentzias.
Peri Regalom Scythom, javot sjnoiomos architecturam enosom funerariom berdjom vopomnom kurganoi sjom diligente djystre strutois djymovois verdjois i catacumbabi, appareti jod enoi tasme dybre dymeiont sjom inope mytie permanentzias en fortificastasu naselbasu. Mysjlota djymovom verdjom fortificatziones Belsk en dolini dynues Dniprosio en Ukraini disjnuti ne inoke jod enasmos est significants superstructura (32 km circumferentzias), nuda tasme dybre jod sjod est centrom artom, pysjues i plytue extensosio commerciosio. Tod brununts, jasme antiqua brevyna attestanti, majoria Scythom sent nomadiskoi. Pleire josmad oinom brevyn mentzionati enosom domyns ana peploisu. Jugesa taurom dukent sjons krudostons domovodjons, joi mygent nemeni dvans ive tistryns staians. Dependonts apo stytied dymeietres, patomai i devares mygent decorameni opulente djystre. Esti plus, joda ledjonto syndje, domovodjoi nemont vidos sjahares.
Scythiska cultura: arts, musica i vestis
Plesym tosio jod sjnoiomos peri scythiskas culturas enkypiomos apo recentmos anaitimos en kurgansu tramontym Krysnosio Myries. Javot antiqua pisjta brevyna concentrantor en enosom nomadiski i urusjovi characteri, objecta esj scythiskomos sepulcromos opimygenti po dybre sjokypieni enosom mirabilym culturalym sophisticatzionym i vibrantziam sociales bivas. Esjtro myties complexas habilitates en lukeionti altyni, pleses operai verionti historiam bivas; tasme, grebenka ne esti inoke djystre grebenka, nuda sjodektor disjnuni urusjtoryns en asjdrii kiresji. Pogesnos ive brivovos, esj kurganed Tolstaja Mogila, disjnuti en usteri registri, sjom dybroisjois segmentastois detailbi, scenans bivas visjoinas dinas: meldjetim ovies, dvons virons siununtyns kasjuliam, gaukans i varsjans pibontyns sjlakt. En nisteri registri, en alii djystri, disjnutor dramatiska scena medi nacjires i cjargusjes: leones nideiontes tokinym, i gryphones smerdontes i kraiontes esjvons. Toda, en esjledjostois stelois pri brivas, senti kaproi, mundukai, sjvones, cjekirgai i avies en miniaturi.
Apo toda, artefacta Krysnosio Myries proberonti inoka videsa, inopoda dramatiska, scythiskas modas, interessom, sjtrysdom, habitom i bivas visjoinas dinas, jasme paura alia funeraria objecta mygonti dekni. Pleira, jasme brivovos, nemonti themans nacjires i cjargusjes, javot recumbentes leones ive tokines tasme dybre sent communes. Scythiskos djustus includet mirabile djystre realistiskans depictzionyns subjectom en medii actziones i abstractans representatzionyns realitates. Tasme, tokin ive leon mygent esni sjtrysdotie djystre disjtoi ive inoke djystre stylizastoi.
Some enosom imaginativoi djustuei en altyni, «gelosta sepulcra Altaies didonti incomparabil vidos immensas exuberantzias nomadiskas usties: lubos svitom i contrastantom colorom i complexom decoratzionom mysjtom siutie, broderie i juktie formom skistom esj kusjaked» . Partes usties includonti complexe djystre decorastans basjmakyns, persnovans, djystrevans i pelerinans benas sjom launove tyrmene. Some djystre, sophisticatzion enosom usties correspondet enosom luboi tatuazjom. Sjnotores tatuazjom sjadinas mygenti spitieni artym, jam esjdisjnunti renkai oinosio individuosio en Pazyryk, apo omesed do djystres. Ana renkasu senti permanente djystre tatuasta abstracta videsa plesjostomnom leonom, tokinom, oviom, antilopom i kaprom.
Additzionale djystre, javot anaities Krysnosio Myries disjnunti practiskam esjlesjtim pantalonom i tunicom pro esjvinom ludim en glyti climi, enai tasme dybre disjnunti lubom Scythias pro musicam i dantzam. Inopa objecta disjnunti erotiskans dantzatritzans (jasme antini habile djystre depictans en medii actziones), kinomnans seponts musicam. En kurgani Sachnovka anabeto altynos navar kyptes disjnunts virom igrontym ana lyri. Panflauta mysjta esj ostmos aviom anabynto en kurgani 5 en Skatovka. En varioisu sepulcroisu Pazyryk, anabebykynto tympana mysjta apo sjyrnumos taurom; ide mirabil anaitis instrumentosio similares harpai, josmoi sent petvores snytoi ive pleiroi, provenieti apo kurganed 2. Barry Cunliffe enod describeti sjasme: «Mysjtom apo oinod endorukstod drunod resonatored, media parts krepesos krudeto drune svenonte tabule, javot svenontes membranai sent extensai uper apokryti parti krepesos» . Tonoi esjjontes apo sjosmod instrumentod djystrymos habilmos musicosio delgont bebuni mirabiloi.
Religiosoi origines
Oina apo rysmos, jam disjnunti anaities scythiskom kurganom, esti sjtrysda en bivam posti myrties. Esjtro objectom artes, objecta struta en berdjoisu pro myrtam elitam includont jarakyns, kuiakyns, partyns vodjom, kilimyns, textilyns variom typom, domestiska objecta, alimenta i voinom sigillastom en amphorasu. Sja cura i provision pro enosom myrtons reflectati, jasme Renate Rolle verieti, «nadiezjda bivas posti myrties» .
Jasme en visjasu antiquasu culturasu, cultos i symbolismos elementom probabile djystre sent integral parts scythiskosio systemas sjtrysdom. Ana plani extensi steppas tros jam enoi bymiont, prominents vidos en bivi visjoinas bivas est dius jugnumynos sjom djymie ana horizonti. Aliom manifestom vidos, apo josmod eurasiatiska steppa lipnut pauram bugam, est suls. Toda est engris. Providnunts securitatym proti asjdrions animalyns nypte i practiskam utilitatym visjoinas dinas en pepi i metallurgii, engris en antiquoisu temporesu est anasontios i nemet significantym symboliskam mektim. Apo tosmod, ne esti mirabil jod dedjom, dius, suls i engris kypiostont particularym theologiskom valorym pro Scythans. Ne esti mirabil jod, en svoii responsi Darioi, Idanthyrsos vepst jod Hestia, diva yngries, i Zeus, divos diuves, sent inoke divoi anti josom enos prisjadet .
Herodotos verieti osjto divons, jons Scythai sjoprosjlint. Esjtro Hestias i Zeus, sjnoiostom Scythamos jasme Tabitha i Papaios, sent Api (Mater Dedjom), Goitosyros (Apollon) i Argimpasa (Aphrodita). Tod brununts jod Herodotos omitteti enosom scythiska nomyna, enos tasme dybre vopeti Heraclem, Arem i Poseidonym. Sjoi divoi representant elementa sjnoiosta Scythamos: Ares associato sjom urusje i Apollon sjom sule. Vidos djymes trobantes dium disjnuto en sjtrysdi jod, joda divos diuves, Papaios, masjt juktim sjom Mytre Djymie, visjoi alioi divoi djenostonto. Tod brununts jod paurom sjnoietor peri enasias, sjtresdetor jod scythiska equivalents Aphroditas est Argimpasa, cognata Arties, iraniskas divas materiales abundantzias. Finale djystre, peri anasontiosio elementosio enosom militares spyses, esjvosio, Herodotos vopeti Thagimasadam jasme equivalentym Poseidones, nu jasme patronom esjvosio, ne divom myries.
Javot Herodotos sjokypiet scythiskam sjtrysdam apo svoiad perspektivad junaniskosio pantheones, enos vepti jod Scythamos ne sent videsa, jasnastanai ni templa. Ide en mysjti, anaities kurganom disjnunti paurons divons, i toda inoke Argimpasam, enosom Divam Matrym. Jasme Cunliffe verieti, «Divoi usterom gradom pantheones ne apparent esni anthropomorphizastoi, ive ne sjnoietor nipotera certa depictzion enosom» .
Benai urusjes en Scythii: relatzion sjom Amazonbi
Finale djystre, mirabil aspectos studiosio Scythias esti prominents rol jom benai igrostont en militari i politiski bivi svoiosio ludies. Desj precedented do temporom sjadinas, appareti jod inopai, jasme grupos, sedjostont socialym statim equalym svoiomos viromos. Javot historia Amazonom anaito en traditzioni moderni (Wonder Woman), realitats enosom historias longe djystre discutekto. Narratzion Herodotosio verieti historiam foraneosio ludies benom urusjtritzom, prijontes ripans Scythias. Jasme grupos, enai conservastont svoiam independentziam, nu eventuale djystre misjynto sjom bande junom scythiskom virom, proikstom enasmos scythiskois senois. Tod brununts jod enoi upent differentyns dyndjuans, obo grupoi jent levantym formani svoiam tribum. Herodotos affirmati jod Sarmatai sent resultatom sjasias jukties i upent hybridam scythiskam dyndjuam. Tasme dybre, sjai asjdriai benai urusjtritzai conservastont svoiam independentziam, sepontes svoions antiquons pontons, frequente djystre ulontes inokai i kiresjontes opisje svoiom virom. Enai tasme dybre prohibostont svoians dugatryns byneiomeni anti nosjeiosteni virom en kiresji .
Appianos confirmati statim scythiskom benom jasme gubernantom i urusjtrizom. Describonts triumphom Pompeiosio rodi vevoikni Mithridatem VI, enos includeti en processioni redjyns i generalyns kypiostons, «benans gubernantyns Scythias» . Masjtis jod Appianos vopeti benans gubernantyns, en plurali i en somi oivi, indicati pletum, communym i cooperativam statim gubernosio. Tasme dybre, referentzia Herodotosio Tomyriei, scythiskai redjitzai urusjtritzai, ja vikst Cyrom Mysjlom (peri 600–530 AC) en kiresji oiva antini, neve djystre suggereti traditzionym benovas suveranitates. .
Registrom archaeologiskom stelom tasme dybre indicati pletum statim jasme urusjtritzai pro scythiskans benans, je ne suveranam statim. En jeri 1993, en nai levantsu regionsu scythiskas sjojukties, en Ak-Alakha ana altiplani Ukok en Altaiskasu borasu, ruktores anabent sepulcrom tavangras scythiskas benas. Jod ena est central figura en styti, upodjymeiosta sjom objectois sociales styties, i jod peri enasias sent svesj esjvoi sjom sedlois, dekti probabilym jod ena est, minimale djystre, oina apo principalmos elitamos svoiosio ludies. Finale djystre, seponts Cunliffe, en sarmatiski territorii, «pempta parts udrukstom sepulcrom urusjtrom, sjom date apo oivod V do IV AC, esti benova, javot en scythiski territorii sjnoiontor pleira josmad peturdsjont sepulcra benom urusjtritzom» .